T: 0031 (0)6 241 26 539     E: tinevandeweyer@ziggo.nl

HOLOCAUST HERDENKINGSTEKEN 2019 Terug naar portfolio

  • In →
  • OPDRACHTEN VANAF 2000

MONUMENT/GEDENKTEKEN

Het woord monument is afgeleid van het Latijnse woord monumentum, “dat wat herinnert”. De gedenktekens in het Tilburgse Vrijheidspark zijn vrij letterlijke – haast fotografische – herinneringen aan de geschiedenis. Het hier verzamelde cultureel erfgoed is vanuit verschillende bronnen en decennia in onderscheiden beeldtalen ontwikkeld. Hun sculpturale verscheidenheid ten spijt staan het  eerbetoon aan de bevrijders (monument Prinses Irenebrigade en monument 15th Scottish Division), de zwerfkei ter herinnering aan verzetsheldin Coba Pulskens, het Indië-monument en het reliëf ter herinnering aan de slachtoffers van het bombardement in de Noordstraat als een permanente erewacht gebroederlijk rondom de centrale gedenkplaats.

HERINNEREN

Een monument kan een beeld zijn en een beeld kan een monument zijn. Hoewel het accent – afhankelijk van de interpretatie van de kunstenaar- anders kan komen te liggen. Waar in het algemeen een monument primair de geschiedenis als zodanig herdenkt kan een beeld een fictieve, niet-letterlijke verbeelding van een beladen gebeurtenis in de tijd zijn.  Als herinnering aan de Holocaust heb ik ervoor gekozen een monumentaal sculptuur te realiseren gebaseerd op de boom die symbool staat voor al wat groeit en bloeit, voor de verbinding van hemel en aarde, de boom als verbeelding van vitaal leven.

Het Bijbelse verhaal leert dat God behalve de boom der kennis van goed en kwaad ook het symbool voor eeuwig leven en verrijzenis, de levensboom, in de Hof van Eden plantte. Deze is in vrijwel alle culturen uitgegroeid als de verbindende schakel tussen hemel en aarde, als de as waaromheen alle leven draait en tot stand komt. Terwijl de levenssappen van boven naar beneden en van  beneden naar boven stromen reikt hij met zijn takken omhoog naar de hemel en staat met de stam als verbinding tegelijkertijd stevig geworteld in de aarde. Hemel en aarde, leven en dood, als ook de eeuwigheid, zijn onlosmakelijk verbonden in het concept van de levensboom.

AMANDELBOOM, symbool voor LEVENSBOOM

In de Joodse godsdienst spelen bomen een belangrijke rol. God gaf Mozes de opdracht om een kandelaar te maken van goud, bloemkelken, knoppen en bloesems als die van de amandelboom. Het was de geboorte van de menora, de zevenarmige kandelaar die altijd brandde in de tempel van Jeruzalem. De amandelboom die als symbool gezien wordt van het goddelijk Licht is de eerste boom die na de winter begint te bloeien waardoor hij geldt als teken van waakzaamheid en wedergeboorte. Vanwege deze associatie met de lente staan amandelbloemen symbool voor onsterfelijkheid en voor het leven na de dood.

Het herdenkingsteken dat ik voor ogen heb is een in brons gegoten verbeelding van de levensboom/amandelboom als goddelijk beginsel van de menora met op een aantal plekken ontluikende knoppen bekleed in een flonkerende verzilvering van platinum. Over de zeven takken die naar de hemel wijzen hangen her en der met kwastjes afgebiesde opengewerkte kleden waar het licht doorheen valt.

WAT WEG IS WORDT OPNIEUW GEZIEN

Indirect verwijst het getourmenteerde weefsel ook naar geïmproviseerd opgehangen wasgoed van de tallozen op de vlucht voor genocide en dictatuur, onderweg, op zoek naar een veiliger wereld, refereren de kleden naar nooddekens of naar de verkreukelde reddingsfolies waar gestrande bootvluchtelingen mee worden ontvangen.

De zon speelt kat en muis door de openingen in de geplooide bevroren draperieën en aquarelleert subtiele  tekeningen op het cirkelvormige voetstuk onder de boom. Als de zon verstek laat gaan geven de openingen vrij baan aan een grafisch licht- en luchtdoorlatend patroon in de verstijfde weefsels. Niets verdwijnt, wat is weggehaald is niet verdwenen maar keert terug in licht, als herinnering aan wat er ooit was.

De draperieën in de boom zijn aangetast, lijken ogenschijnlijk in een staat van verval hetgeen het beeld in zekere zin een confronterende aanblik geeft. Tegelijkertijd biedt de geschonden draperie de zon en het licht vrij

spel voor de reflectie van wat er eerder was, voor de verbeelding van herinnering en hoop. Wat weg is wordt opnieuw gezien. De verbinding met het verleden toen alles nog heel was  wordt hersteld door de reflectie van het licht.

WEEFSELSTAD                       

In het voetstuk onder de boom is een subtiel weefsel van een verbeelding van het stratenpatroon van de stad Tilburg rond 1940 aangebracht. Zowel met deze stratenstructuur als met de naar textiel verwijzende kleden is een verwijzing naar Tilburg gemaakt. Want al is de textiel met zijn schering en inslag, zijn verbanden en structuren, als industrietak inmiddels verdwenen uit de stad: in ideologische en metafysische zin is het weefsel, de verbinding als zodanig, meer dan intrinsiek verankerd in het DNA van de stad. Op het voetstuk kunnen steentjes gelegd worden ter herinnering.

HOLOCAUST HERDENKINGSTEKEN  2019
HOLOCAUST HERDENKINGSTEKEN  2019
HOLOCAUST HERDENKINGSTEKEN  2019
HOLOCAUST HERDENKINGSTEKEN  2019
HOLOCAUST HERDENKINGSTEKEN  2019

Contact

Adresgegevens

Tine van de Weyer
Mr.Stormstraat 17
5041 CN TILBURG
T: 0031 (0)6 241 26 539
E: tinevandeweyer@ziggo.nl

×